Krappe kasstroom en herstructurering: financiering bij tegenwind

Elke onderneming maakt weleens een periode van tegenwind mee: een grote klant die wegvalt, snel oplopende inkoopprijzen, of een investering die langer duurt om zich terug te verdienen dan gepland. Wanneer dit de kasstroom structureel onder druk zet, is snel en helder handelen belangrijker dan afwachten of het probleem vanzelf overgaat.

Dit artikel bespreekt de belangrijkste financieringsopties bij een turnaround of herstructurering, en hoe je dit gesprek met bestaande en nieuwe financiers het beste voert. Voor de bredere basis van werkkapitaalbeheer verwijzen we naar de pagina over werkkapitaal.

Eerst diagnose, dan financiering

Voordat je financiering zoekt om een krappe kasstroom te overbruggen, is het essentieel om de onderliggende oorzaak scherp te krijgen. Is het probleem tijdelijk, bijvoorbeeld door een seizoenspiek of een eenmalige tegenvaller, of is het structureel, bijvoorbeeld door een blijvend lagere marge of een verouderd verdienmodel.

Deze diagnose bepaalt welke financiering passend is. Een tijdelijk liquiditeitsprobleem kan met een overbruggingskrediet of extra werkkapitaalruimte worden opgelost. Een structureel probleem vraagt eerder om een herstructurering van de bedrijfsvoering, en pas daarna om aangepaste financiering die bij die nieuwe situatie past.

Vroegtijdig signaleren en communiceren

Een van de grootste risico's bij een krappe kasstroom is te lang wachten met het informeren van financiers. Banken en andere kredietverstrekkers waarderen het doorgaans wanneer een ondernemer tijdig aan de bel trekt met een onderbouwd verhaal, in plaats van pas te melden dat een betaling niet op tijd komt.

Een vroegtijdig gesprek geeft ruimte om samen te kijken naar oplossingen: tijdelijke aanpassing van het aflossingsschema, extra werkkapitaalruimte, of overbrugging in afwachting van bijvoorbeeld een debiteurenbetaling of belastingteruggave. Hoe later het signaal komt, hoe beperkter de opties doorgaans zijn.

Instrumenten bij een tijdelijke kasstroomdip

• Tijdelijke verruiming van het rekening-courantkrediet om een korte periode te overbruggen
• Factoring om vorderingen versneld te innen en zo de cyclus tussen levering en betaling te verkorten
• Uitstel of herstructurering van bestaande aflossingsverplichtingen in overleg met de bank
• Sale-and-leaseback van bedrijfsmiddelen om eenmalig liquiditeit vrij te maken zonder het gebruik van die middelen te verliezen
• Overleg met de Belastingdienst over eventueel uitstel van betaling bij tijdelijke liquiditeitsproblemen

Herstructurering bij een structureel probleem

Wanneer de kasstroomproblemen structureel van aard zijn, is aanvullende financiering alleen zinvol als deze samengaat met aanpassingen in de bedrijfsvoering: kostenbesparingen, herziening van het productassortiment, afscheid van verlieslatende activiteiten, of een aangepast prijsbeleid. Financiers zullen hier doorgaans ook naar vragen voordat zij bereid zijn nieuwe middelen te verstrekken.

In sommige gevallen is een bredere herfinanciering van de bestaande schuldenlast nodig, waarbij looptijden worden verlengd of rentelasten worden aangepast aan de nieuwe, realistische verdiencapaciteit van de onderneming. Zie de pagina over herfinanciering voor meer uitleg hierover.

De rol van een herstructureringsplan

Een goed onderbouwd herstructureringsplan is vaak de sleutel om financiers mee te krijgen. Dit plan laat zien welke maatregelen worden genomen, binnen welke termijn, en wat het verwachte effect is op de kasstroom. Zonder zo'n plan is het voor een financier lastig te beoordelen of extra financiering daadwerkelijk bijdraagt aan herstel, of alleen het probleem doorschuift.

Externe begeleiding, bijvoorbeeld door een interim-financieel manager of een adviseur met ervaring in herstructureringen, kan hierbij helpen. Dit voegt niet alleen expertise toe, maar geeft financiers ook meer vertrouwen dat het plan objectief is doorgerekend.

Rekenlogica bij een liquiditeitsprognose

Stel een liquiditeitsprognose op voor de komende maanden, waarbij je uitgaat van behoudende aannames: reken met de laagste realistische omzetverwachting en de hoogste realistische kostenpost. Breng in kaart op welk moment de kaspositie naar verwachting negatief dreigt te worden zonder ingrijpen.

Deze uitkomst bepaalt de urgentie en de omvang van de benodigde overbrugging. Een prognose die alleen met optimistische aannames sluitend is, geeft een vals gevoel van comfort en overtuigt een financier doorgaans niet; werk daarom met een realistisch en een pessimistisch scenario naast elkaar.

Concrete vervolgstappen

• Stel op korte termijn een liquiditeitsprognose op met een realistisch en een pessimistisch scenario
• Bepaal of het probleem tijdelijk of structureel is, en kies op basis daarvan voor overbrugging of herstructurering
• Neem tijdig contact op met je bank of financier, ook als je nog geen concrete oplossing hebt
• Werk bij een structureel probleem een herstructureringsplan uit met concrete maatregelen en een tijdlijn
• Overweeg externe begeleiding bij een grotere herstructurering om het plan objectief te onderbouwen

Veelgestelde vragen

Wanneer moet ik mijn bank informeren over een krappe kasstroom?

Zo vroeg mogelijk. Een tijdig en onderbouwd signaal geeft meer ruimte voor gezamenlijke oplossingen dan wanneer een betaling al is gemist voordat de bank op de hoogte is.

Is nieuwe financiering altijd de oplossing bij een liquiditeitsprobleem?

Niet altijd. Bij een structureel probleem is financiering alleen zinvol in combinatie met aanpassingen in de bedrijfsvoering. Zonder die aanpassingen lost extra financiering het onderliggende probleem niet op en kan de schuldenlast verder oplopen.

Wat hoort er in een herstructureringsplan te staan?

Een herstructureringsplan beschrijft de concrete maatregelen die worden genomen, de termijn waarop deze effect hebben, en het verwachte effect op de kasstroom. Een onderbouwde, behoudende liquiditeitsprognose maakt hier onderdeel van uit.