Een goed onderbouwde liquiditeitsprognose is vaak het verschil tussen een snelle toezegging en een aanvraag die blijft liggen bij de financier.
Bijna elke financieringsaanvraag vraagt om een liquiditeitsprognose, en toch is dit een van de documenten waar ondernemers de meeste moeite mee hebben. Niet omdat het rekenkundig moeilijk is, maar omdat het lastig is om aannames te maken die kloppen en tegelijk overtuigend zijn.
Dit artikel geeft je een concrete opzet voor een liquiditeitsprognose die een financier serieus neemt, inclusief hoe je aannames onderbouwt en waarom scenario's onmisbaar zijn.
Wat een liquiditeitsprognose wel en niet is
Een liquiditeitsprognose is geen winst-en-verliesrekening. Het gaat niet om wat je boekhoudkundig verdient, maar om wanneer geld daadwerkelijk binnenkomt en naar buiten gaat. Een grote order die je deze maand factureert, telt in de prognose pas mee op het moment dat je verwacht dat de klant daadwerkelijk betaalt, niet op de factuurdatum.
Financiers gebruiken de liquiditeitsprognose om te beoordelen of je de aflossing van een nieuwe lening kunt dragen naast je bestaande verplichtingen, en of je door periodes met krappe kas heen komt zonder in de problemen te raken.
De basisopzet
Werk dit uit over minimaal twaalf maanden, en bij een aanvraag voor langlopende financiering bij voorkeur over de hele looptijd van de lening. Financiers willen niet alleen het eerste jaar zien, maar ook of je de lasten structureel kunt dragen.
- Beginsaldo: het werkelijke banksaldo aan het begin van de periode
- Verwachte inkomsten per maand: gesplitst naar bestaande orders en nieuwe verwachte omzet
- Verwachte uitgaven per maand: personeel, huisvesting, inkoop, belastingen, aflossingen
- Saldo per maandeinde: beginsaldo plus inkomsten minus uitgaven
- Doorlopend naar volgende maand als nieuw beginsaldo
Aannames onderbouwen in plaats van verzinnen
De kwaliteit van een liquiditeitsprognose valt of staat met de onderbouwing van de aannames. Een omzetgroei van bijvoorbeeld 15 procent volgend jaar mag je alleen opnemen als je kunt aantonen waar die groei vandaan komt: een concrete order in de pijplijn, een nieuwe klant die al getekend heeft, of een uitbreiding van capaciteit die al gerealiseerd is.
Financiers zijn getraind om prognoses te doorzien die enkel gebaseerd zijn op wensdenken. Onderbouw daarom elke aanname met een concreet gegeven: een orderportefeuille, een contract, historische cijfers uit je boekhouding, of een marktrapport van een derde partij.
- Gebruik historische cijfers als basis, niet als plafond
- Koppel omzetgroei aan concrete orders of contracten
- Wees conservatief bij nieuwe klanten waarvan het contract nog niet rond is
- Neem seizoensinvloeden mee op basis van eerdere jaren
- Reken belastingen en aflossingen realistisch mee, ook eenmalige posten
Werken met scenario's
Eén enkele prognoselijn oogt vaak te optimistisch in de ogen van een financier. Werk daarom met minimaal drie scenario's: een basisscenario op basis van realistische verwachtingen, een pessimistisch scenario waarin bijvoorbeeld een grote klant later betaalt of omzet tegenvalt, en eventueel een optimistisch scenario.
Het pessimistische scenario is voor een financier vaak het belangrijkste: daarmee laat je zien dat je ook bij tegenvallers je verplichtingen kunt nakomen. Dat overtuigt meer dan een optimistisch verhaal zonder stresstest.
Rekenvoorbeeld: eenvoudige stresstest
Stel, je basisscenario laat een minimale kaspositie zien van € 40.000 in de krapste maand. In je pessimistische scenario neem je aan dat twee grote klanten hun betaling met dertig dagen vertragen, wat neerkomt op € 60.000 aan uitgestelde inkomsten in die maand.
Als je kaspositie daardoor onder nul zakt in het pessimistische scenario, laat dat zien dat je een buffer nodig hebt, bijvoorbeeld in de vorm van een rekening-courant krediet met voldoende ruimte. Deze inzichten geven je financier precies het soort informatie waarmee hij een passende kredietlimiet kan bepalen.
Wat je hierna doet
Bouw je liquiditeitsprognose in een spreadsheet op basis van je actuele bankcijfers, niet vanaf nul. Onderbouw elke aanname met een concreet document of gegeven, en maak in ieder geval een basis- en een pessimistisch scenario. Leg de prognose naast je aanvraag voor bijvoorbeeld een zakelijke lening of werkkapitaal, en gebruik de financieringscalculator om te toetsen of je gevraagde bedrag aansluit bij wat je prognose onderbouwt.
Veelgestelde vragen
- Over welke periode moet ik een liquiditeitsprognose maken?
- Minimaal twaalf maanden vooruit, en bij een aanvraag voor langlopende financiering bij voorkeur over de volledige looptijd van de lening, zodat de financier ziet dat je de lasten structureel kunt dragen.
- Moet ik meerdere scenario's opnemen?
- Ja, minimaal een basisscenario en een pessimistisch scenario. Het pessimistische scenario laat zien dat je ook bij tegenvallers, zoals vertraagde betalingen, aan je verplichtingen kunt blijven voldoen.
- Wat als ik geen historische cijfers heb, bijvoorbeeld als starter?
- Baseer je prognose dan op concrete orders, offertes of getekende contracten, en wees expliciet conservatief bij aannames zonder harde onderbouwing. Financiers waarderen realisme boven een te rooskleurig beeld.