Internationaal uitbreiden: exportfinanciering, kredietverzekering en valutarisico

Veel technische toeleveranciers in de Brainport-regio werken al internationaal, simpelweg omdat hun klanten dat ook doen. Voor andere MKB-bedrijven is de stap naar export of internationale uitbreiding nog nieuw, en dat brengt vragen met zich mee die bij binnenlandse groei minder spelen: hoe overbrug je langere betaaltermijnen, hoe verzeker je je tegen niet-betalende buitenlandse klanten, en hoe ga je om met wisselkoersen.

Dit artikel bespreekt de belangrijkste instrumenten die bij internationale groei komen kijken. Voor de bredere financieringsvraag rond groei verwijzen we naar de pagina over groeifinanciering.

Waarom internationale groei anders financiert wordt

Bij export loopt het werkkapitaalbeslag vaak op: productie en verzending gebeuren voordat betaling binnenkomt, en internationale betaaltermijnen zijn geregeld langer dan gebruikel in Nederland. Daarnaast is de kredietwaardigheid van een nieuwe buitenlandse afnemer lastiger in te schatten dan die van een vertrouwde binnenlandse klant.

Deze combinatie van een groter werkkapitaalbeslag en een grotere onzekerheid over betaling maakt dat reguliere financiering soms niet toereikend is en dat aanvullende instrumenten, zoals exportkredietverzekering en factoring, in beeld komen.

Exportfinanciering: wat het inhoudt

Exportfinanciering is een verzamelterm voor financieringsvormen die specifiek zijn toegesneden op internationale handel, zoals voorfinanciering van orders, bankgaranties richting buitenlandse afnemers en financiering op basis van exportvorderingen. Sommige banken hebben hiervoor specifieke producten, en ook Atradius Dutch State Business, uitgevoerd namens de Nederlandse staat, speelt een rol bij grotere exporttransacties met verhoogd risico.

Voor kleinere en middelgrote exportorders is het vaak praktischer om te kijken naar bestaande instrumenten zoals werkkapitaalfinanciering en factoring, toegepast op de specifieke situatie van internationale vorderingen. Raadpleeg RVO voor een actueel overzicht van regelingen die relevant kunnen zijn voor exporterende MKB-bedrijven.

Kredietverzekering: bescherming tegen wanbetaling

Een kredietverzekering dekt het risico dat een afnemer, binnenlands of buitenlands, niet betaalt door insolventie of langdurig uitblijven van betaling. Voor bedrijven die voor het eerst zaken doen met buitenlandse afnemers is dit een instrument om het debiteurenrisico te beperken zonder dat je zelf uitgebreid kredietonderzoek per land en klant hoeft te doen, aangezien de verzekeraar dit als onderdeel van de dienstverlening doet.

Een kredietverzekering kan bovendien de financierbaarheid van je vorderingen verbeteren: een bank of factoringmaatschappij kijkt positiever naar verzekerde vorderingen omdat het debiteurenrisico dan gedeeltelijk is afgedekt.

Valutarisico: waar je op moet letten

• Facturen in vreemde valuta brengen het risico met zich mee dat de waarde in euro's daalt tussen het moment van factureren en het moment van ontvangst
• Valutatermijncontracten bij de bank kunnen dit risico voor een specifiek bedrag en een specifieke datum afdekken, tegen een prijs die de bank vaststelt op basis van marktomstandigheden
• Facturen zoveel mogelijk in euro's opstellen is de eenvoudigste manier om valutarisico te vermijden, al is dit niet in elke markt of bij elke klant onderhandelbaar
• Grote incidentele orders in vreemde valuta verdienen extra aandacht, omdat een koersbeweging daar een relatief grote impact op de marge kan hebben
• DNB en de eigen bank kunnen achtergrondinformatie geven over de ontwikkeling van wisselkoersen, maar wij doen hier bewust geen voorspellingen over

Werkkapitaal bij internationale groei

Naast de specifieke exportinstrumenten blijft de basisvraag bij internationale uitbreiding vaak neerkomen op werkkapitaal: hoe overbrug je de periode tussen inkoop of productie en de uiteindelijke betaling door de buitenlandse afnemer. Factoring op exportvorderingen, eventueel in combinatie met een kredietverzekering, kan hierbij een oplossing bieden, net als een reguliere werkkapitaalfaciliteit die is afgestemd op de langere doorlooptijd.

Voor een goed beeld van de benodigde werkkapitaalruimte is het zinvol om vooraf een kasstroomprognose te maken die rekening houdt met de langere betaaltermijnen die in de doelmarkt gebruikelijk zijn, in plaats van uit te gaan van binnenlandse termijnen.

Rekenlogica: extra werkkapitaalbehoefte bij export

Vergelijk de gemiddelde betaaltermijn van je binnenlandse klanten met de verwachte termijn bij de nieuwe exportmarkt. Het verschil in dagen, vermenigvuldigd met de verwachte gemiddelde dagomzet in die markt, geeft een indicatie van de extra werkkapitaalbehoefte die de internationale uitbreiding met zich meebrengt.

Tel hier eventuele extra voorraad- of transportdagen bij op, aangezien internationale logistiek vaak een langere doorlooptijd kent dan binnenlandse levering. Deze uitkomst is een startpunt voor het gesprek met je financier over de omvang van de benodigde faciliteit, niet een exacte voorspelling.

Concrete vervolgstappen

• Breng in kaart wat de gebruikelijke betaaltermijnen en handelspraktijken zijn in de markt waar je naartoe wilt uitbreiden
• Onderzoek of een kredietverzekering passend is voor de omvang en spreiding van je verwachte buitenlandse debiteuren
• Bespreek met je bank de mogelijkheden voor valutatermijncontracten als je facturen in vreemde valuta verwacht
• Raadpleeg RVO voor actuele regelingen en ondersteuning bij internationaal ondernemen
• Stel een kasstroomprognose op die rekening houdt met langere betaaltermijnen, en bespreek de uitkomst met je financier voordat je de eerste grote exportorder aanneemt

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen exportfinanciering en reguliere werkkapitaalfinanciering?

Exportfinanciering is toegesneden op de specifieke risico's van internationale handel, zoals langere betaaltermijnen, valutarisico en onbekende buitenlandse debiteuren. In de praktijk worden vaak bestaande instrumenten zoals werkkapitaalfinanciering en factoring toegepast op deze exportsituatie.

Is een kredietverzekering verplicht bij export?

Nee, het is geen verplichting maar een instrument om het debiteurenrisico te beperken. Het kan bovendien de financierbaarheid van je exportvorderingen bij een bank of factoringmaatschappij verbeteren.

Hoe voorkom ik verlies door wisselkoersschommelingen?

Facturen in euro's opstellen vermijdt valutarisico volledig, maar is niet altijd haalbaar. Alternatief kun je met je bank een valutatermijncontract afsluiten om een specifiek bedrag tegen een vaste koers af te dekken.